El Consejo
Internacional de Organizaciones de Festivales de Folclore y Artes Tradicionales
(CIOFF), creado en Francia en 1970, es una organización de alcance mundial
orientada a la preservación y difusión del patrimonio cultural inmaterial, con énfasis
especial en la música, la danza, el folclore, los rituales y la artesanía
tradicionales.
Como socio oficial de la UNESCO, la organización ha extendido su presencia a más de 80 países y brinda apoyo a más de 300 festivales en todo el mundo. A través de esta red internacional, integrada por más de 500 grupos folclóricos miembros, los organizadores de festivales identifican a posibles participantes. Por lo general, estos intercambios se basan en los principios de reciprocidad, hospitalidad y enriquecimiento cultural, y el proceso suele desarrollarse de la siguiente manera:
La organización belga realiza la solicitud a través de CIOFF Bélgica y selecciona de manera específica grupos de otros continentes que cumplan con exigentes criterios de calidad, como la interpretación únicamente de música en vivo. Una vez elegido el grupo costarricense, la organización belga se encarga de tramitar las cartas de invitación oficiales necesarias para que sus integrantes puedan obtener los visados y los documentos correspondientes en Costa Rica.
A finales de julio, en el Aeropuerto
Internacional Juan Santamaría de San José, listos para partir hacia
Bélgica. / Eind juli, op de internationale
luchthaven Juan Santamaría van San José, klaar om te vertrekken naar België (foto :
página de Facebook Alma Zahorí)
El grupo costarricense asume por completo el coste de sus pasajes aéreos internacionales, en ocasiones tras ahorrar durante años mediante presentaciones locales o patrocinios. Una vez en Bélgica, el festival se encarga de cubrir todos los gastos locales, como el traslado en autobús, la alimentación, el equipo técnico del escenario y el seguro médico.
En lugar de hospedarse en hoteles, los bailarines y músicos costarricenses se alojan con familias anfitrionas locales, quienes les brindan desayuno, alojamiento y transporte de ida y vuelta al recinto del festival. De este modo, los costarricenses pueden sumergirse en la cultura flamenca, pues, entre presentaciones, las familias anfitrionas suelen llevarlos a conocer ciudades como Amberes o Brujas.
Durante el festival, además de las presentaciones, se celebran veladas de confraternidad. Esto suele propiciar amistades duraderas y, en muchos casos, el grupo belga de arte folclórico viaja posteriormente a Costa Rica para participar en un festival, donde también es recibido por familias anfitrionas.
Así transcurrieron los acontecimientos este año para el grupo de ondeadores de banderas Gelmelzwaaiers, de Hoogstraten en la provincia de Amberes. Ya se habían encontrado en julio de 2024 con el Grupo folklórico de San Isidro Alma Zahorí durante un festival en Süszen, Alemania. Posteriormente, viajaron a Costa Rica en marzo para presentarse en la capital y, finalmente, recibieron la visita del grupo folclórico en Hoogstraten durante el verano.
Escuela Santa Elena San Isidro de Heredia 05/03/26
(foto : Facebook pagina Gelmelzwaaiers) (foto : página de Facebook Alma Zahorí)
Los Gelmelzwaaiers, fundados en 1972, conservan la tradición flamenca del ondeo de banderas. Este grupo actúa acompañado por una banda de tambores, cuyos integrantes interpretan la pandereta, un instrumento muy habitual en la música folclórica. Tanto los portadores de banderas como los tamborileros lucen uniformes inspirados en la época borgoñona. Las banderas que ondean son de distintos tamaños y predominan en ellas los colores rojo y el blanco, los mismos del escudo de Hoogstraten. El nombre del grupo procede de Gelmel, un caudillo vikingo que, según la leyenda, habría leventado en el siglo IX una fortaleza más tarde dio origen a la ciudad de Hoogstraten.
San Isidro de Heredia 15/03/26. (foto :
Facebook pagina Gelmelzwaaiers) (foto : página de Facebook Alma Zahorí)
El grupo folclórico Alma Zahorí, creado en 2015 y oriundo de San Isidro, en la provincia de Heredia, ofrece una vibrante combinación de tradiciones rurales de Guanacaste, influencias caribeñas y ritmos animados como la parrandera tradicional y folclórica y el swing costarricense. Su danza nacional, el Punto Guanacasteco, escenifica un coqueto y juguetón intercambio entre un hombre y una mujer, mediante movimientos elegantes y festivos, acompañados por instrumentos tradicionales como la marimba, la guitarra y la percusión.
Frente a la iglesia de Santa Catalina en
Hoogstraten / Voor de Sint-Katharinakerk
in Hoogstraten (foto : página de Facebook Alma Zahorí)
El grupo se presenta como un “Zahorí”, es decir, una persona capaz de descubrir lo que permanece oculto, y por ello se dedica a buscar, investigar y rescatar tradiciones olvidadas del folclore costarricense. Al incorporar la palabra Alma, expresa que su energía, música y danza surgen del espíritu más profundo y de la esencia viva de la identidad de su pueblo.
Zoersel (foto : Gitte Mertens)
Alma Zahorí realizó una gira folclórica por Flandes durante el verano más caluroso registrado en Bélgica desde que comenzaron las mediciones en 1833. Durante ese periodo, el grupo se presentó, entre otros escenarios, en el Mercado Folclórico de Knokke-Heist (30 de julio), el Festival Internacional de Folclore de Hoogstraten (del 31 de julio al 2 de agosto), ka-dans, el Festival Mundial de Danza y Música de Wijnendale-Torhout (del 8 al 11 de agosto), el Festival Mundial de Danza de Roeselare (10 de agosto) y el Festival Internacional de Folclore de Westerlo (del 14 al 18 de agosto).
Agradecemos a todos los grupos folclóricos por dar vida en el escenario a la riqueza cultural y a las tradiciones de sus países, tanto en su lugar de origen como en el extranjero.
Torhout (foto :
Dimitri Meyns)
Folklore-uitwisseling
tussen Hoogstraten en Heredia
De in 1970 in Frankrijk opgerichte Conseil International des
Organisations de Festivals de Folklore et d'Arts Traditionnels (Internationale
Raad van Organisaties van Folklorefestivals en Volkskunsten / CIOFF) is een
organisatie die zich wereldwijd inzet voor het behoud en de bevordering van immaterieel
cultureel erfgoed met een focus op traditionele muziek, dans, folklore, rituelen
en ambachten.
Als officiële UNESCO-partner heeft de organisatie inmiddels haar bereik uitgebreid naar meer dan 80 landen en ondersteunt ze meer dan 300 festivals wereldwijd. Het is dan ook via dit internationale netwerk met meer dan 500 folkloregroepen in het ledenbestand dat organisatoren van festivals op zoek gaan naar mogelijke deelnemers. Dit betreft meestal uitwisselingen gebaseerd op het principe van wederkerigheid, gastvrijheid en cultuur- deling en het proces verloopt meestal als volgt:
De Belgische organisatie dient via CIOFF België een aanvraag in en zoekt specifiek naar groepen uit andere continenten die aan strikte kwaliteitseisen voldoen, zoals het uitsluitend optreden met livemuziek. Zodra de Costa Ricaanse groep geselecteerd is, regelt de Belgische organisatie de officiële uitnodigingsbrieven die nodig zijn voor de groepsleden om hun visum en reisdocumenten in Costa Rica in orde te maken.
De Costa Ricaanse groep betaalt volledig zelf hun internationale vliegtickets en daarvoor sparen ze soms jarenlang geld via lokale optredens of sponsoring. Vanaf het moment van de landing in België neemt het Belgische festival alle kosten over. Dit omvat lokaal busvervoer, maaltijden, podiumtechniek en medische bijstandsverzekeringen.
In plaats van in hotels verblijven de Costa Ricaanse dansers en muzikanten bij lokale gastgezinnen die zorgen voor het ontbijt, een slaapplaats en het transport van en naar het festivalterrein. Hierdoor proeven de Costa Ricanen letterlijk van de Vlaamse cultuur want tussen de optredens trekken de gastgezinnen vaak met hun gasten de regio in voor een bezoek aan bijvoorbeeld Antwerpen of Brugge.
Tijdens het festival wordt er niet alleen opgetreden maar worden er ook verbroederingsavonden georganiseerd. Dit leidt vaak tot een structurele vriendschap en in veel gevallen reist de Belgische volkskunstgroep later naar Costa Rica om daar deel te nemen aan een festival, waarbij ze eveneens opgevangen worden door gastgezinnen.
Escuela José Martí de San Isidro. 06/03/26 (foto : Facebook pagina Gelmelzwaaiers) (foto : página
de Facebook Alma Zahorí)
Zo verliep het ook dit jaar met de vendeliersgilde “Gelmelzwaaiers” uit Hoogstraten (provincie Antwerpen). Zij had de “Grupo folklórico de San Isidro Alma Zahorí” ontmoet in juli 2024 op een festival in Süszen (Duitsland), reisde dit jaar in maart naar Costa Rica om daar in de hoofdstad op te treden en kreeg deze zomer in Hoogstraten het bezoek van de folkloregroep.
Escuela Santa Elena San Isidro de Heredia 05/03/26 (foto : Facebook pagina Gelmelzwaaiers) (foto : página de Facebook Alma
Zahorí)
De Gelmelzwaaiers zijn opgericht in 1972 en beoefenen het vendelzwaaien, een oud Vlaams gebruik. De vendeliers worden begeleid door een tamboerkorps. Deze trommelslagers bespelen een tamboerijn, een muziekinstrument dat veel wordt gebruikt in de volksmuziek. Beide korpsen dragen een uniform dat stamt uit de Bourgondische tijd en de vendeliers vendelen met grote en kleinere vlaggen die als hoofdkleuren rood en wit hebben, de kleuren van het wapenschild van Hoogstraten. Hun naam komt van een vikinghoofdman, Gelmel, die volgens de legende in de negende eeuw een fort zou gebouwd hebben dat later zou uitgroeien tot de stad Hoogstraten.
De folkloregroep Alma Zahorí werd opgericht in 2015, komt uit San Isidro (provincie Heredia) en brengt een kleurrijke mix van landelijke tradities uit Guanacaste, Caribische invloeden en opzwepende ritmes zoals de traditionele en folkloristische parrandera en de Costa Ricaanse swing. De nationale volksdans, de Punto Guanacasteco, toont een speelse flirt tussen een man en een vrouw, vol sierlijke en vrolijke bewegingen, begeleid met traditionele instrumenten zoals de marimba, gitaar en percussie.
. Optreden op
Monnikenheide in Zoersel (provincie Antwerpen) op 3 augustus 2026, een campus
gericht op mensen met een matige tot ernstige verstandelijke beperking en hun
gezin / Actuación en Monnikenheide, en Zoersel (provincia de Amberes), el 3 de
agosto de 2026, un campus destinado a personas con discapacidad intelectual de
moderada a grave y a sus familias. (foto : Gitte Mertens)
De groep fungeert als een “Zahorí” (iemand met het vermogen om te ontdekken wat verborgen is) die de vergeten tradities van de Costa Ricaanse folklore opspoort, onderzoekt opspoort en aan het licht brengt. Door het woord Alma (ziel) toe te voegen geeft de groep aan dat hun energie, muziek en dans voortkomen uit de diepe geest en het levende gevoel van de identiteit van hun volk.
Optreden op 31
juli 2026 in een lokaal woonzorgcentrum in Hoogstraten om ook minder mobiele
inwoners te laten meegenieten / Representación el 31 de julio de 2026 en un
centro residencial local de Hoogstraten para que los residentes con movilidad
reducida también puedan disfrutarla. (foto : página de Facebook Alma
Zahorí) (foto : Facebook pagina Gelmelzwaaiers)
Alma Zahorí maakte van de gelegenheid gebruik om, tijdens de warmste zomer ooit in België sinds het begin van de metingen in 1833, een folkloristische Ronde van Vlaanderen uit te voeren. Zo verzorgde de groep optredens op, onder andere, de Folkloremarkt Knokke-Heist (30 juli), het Internationale Folklorefestival in Hoogstraten (van 31 juli tot 2 augustus), ka-dans, het Wereldfestival Dans en Muziek in Wijnendale-Torhout (van 8 tot 11 augustus), het Festival Werelddans in Roeselare (10 augustus) en het Internationaal Folklorefestival in Westerlo (van 14 tot 18 augustus).
Bedankt aan alle folkloristische groepen om de rijke cultuur en tradities van jullie land tot leven te brengen op het podium in binnen- en buitenland.
Bronnen/Fuentes :
Bammens, W. (29 juli 2026). Hoogstraten
maakt zich op voor 12de Internationaal Folklorefestival. Het Laatste Nieuws.
CIOFF
(z.d./s.f.) https://www.cioff.org/about-us
Gelmelzwaaiers
(z.d./s.f.) https://www.gelmelzwaaiers.be/
Internationaal Folklorefestival Hoogstraten (z.d./s.f.) https://www.folklorefestival.be/
Internationaal
Folklorefestival Westerlo (z.d./s.f.) https://festival.diespelewei.be/groepen-2026/costa-rica
Ka-dans
(z.d./s.f.) https://www.ka-dans.be/festival/groepen/
