La producción comercial del banano comenzó en Costa Rica alrededor de 1871.
La historia del banano en Costa Rica comienza a finales del siglo XIX. En 1871, Henry Meiggs, un estadounidense de origen inglés, firmó un contrato con el gobierno del entonces presidente de Costa Rica, Tomás Guardia Gutiérrez, para la construcción de un ferrocarril de San José a Puerto Limón. Henry Meiggs ya había ganado mucha experiencia en los años anteriores en Chile y Perú. Su sobrino Minor Cooper Keith estuvo involucrado en este proyecto desde el principio y asumió el cargo tras la muerte de su tío en 1877.
Minor Cooper Keith a la edad de 68 años / Minor Cooper Keith op de
leeftijd van 68 / (Photograph Courtesy :Aurelio Castro Carazo)
Para generar ingresos para la empresa ferroviaria, Keith comenzó a experimentar con la siembra del banano. Esto también proporcionó una fuente de alimento barata para los trabajadores que venían en gran parte de Jamaica, porque eran los únicos que podían sobrevivir en la selva tropical y también soportar el calor. Además era mano de obra barata. Desde 1872 en adelante, los jamaiquinos llegaron a Costa Rica para talar bosques y proporcionar suficiente espacio para construir vías de tren. Una segunda ola de migración seguiría a principios del siglo XX para trabajar en las plantaciones de banano. Los jamaiquinos y sus descendientes se convirtieron en los principales habitantes de la provincia de Limón y establecieron allí su propia cultura, única en todo Costa Rica.
Foto:Tipsyfish History
Cuando el gobierno costarricense no cumplió con sus pagos en 1882, Keith tuvo que pedir prestado una gran cantidad de dinero a los bancos británicos e inversionistas privados para continuar con el proyecto. Una renegociación con el gobierno del presidente Próspero Fernández Oreamuno acordó entregar a Keith 3.200 km2 de terreno libre de impuestos a lo largo de la vía férrea más un contrato de arrendamiento por 99 años para la operación de la ruta del tren.
Foto:Tipsyfish History
El ferrocarril se completó en 1890, pero el número de pasajeros era insuficiente para financiar las deudas de Keith. Sin embargo, la venta de bananos que se cultivaban en su propiedad y que partían hacia Estados Unidos vía Puerto Limón fue un éxito. Se involucró más en esto y pronto dominó el comercio del banano en Centroamérica y a lo largo de la costa caribeña de Colombia.
Bananos
en la plataforma, a la espera del receptor / Bananen op het platform, wachtend
op de ontvanger.
Cuando uno de los patrocinadores de Keith quebró en 1899, este último se vió obligado a fusionarse con su rival, la Boston Fruit Company de Lorenzo Baker y Andrew Preston. Con el nuevo nombre de "United Fruit Company" se convertiría en una historia de éxito. Para 1930 ya tendría una flota de 95 barcos (la llamada “Gran Flota Blanca”) que originalmente solo transportaba fruta pero luego también pasajeros. Así, cada barco transportó un promedio de 35.000 racimos de bananos y de 50 a 100 pasajeros.
T.E.S. Veragua uno de los seis barcos gemelos de la “Great White Fleet”.
Los barcos fruteros
siempre tuvieron un color blanco porque este color refleja el sol y no absorbe
el calor tan rápido / T.E.S. Veragua één van de zes zusterschepen van de “Great White Fleet”. De fruitschepen hadden
steeds een witte kleur omdat deze kleur de zon weerkaatst en de warmte niet zo
snel opneemt
(postkaart in/postal en el Thomas Crane Public Library)
Los
belgas también participaron en la construcción de ferrocarriles, incluido
Lionel Hagenaers, quien supuestamente organizó un comercio de banano en Nueva
York desde Puerto Limón. Más tarde, junto con Minor C. Keith, habría sido uno
de los fundadores de la United Fruit Company y después de 1904 uno de los
socios y financistas del “Ferrocarril al Norte”.
Después
de una fusión en 1970, el nombre de United Fruit Company se cambió a United
Brands Company y en 1984 finalmente se convirtió en "Chiquita Brands
International". Sus competidores en los Estados Unidos son Dole Food
Company (antes Standard Fruit Company) y Fresh Del Monte Produce Inc. quienes
también tienen plantaciones de banano en Costa Rica, entre otros.
Bananos de Costa Rica en Bélgica
Después de Estados Unidos, Bélgica es el mayor importador y exportador de banano del mundo. Más de 40 empresas belgas están involucradas en el comercio del banano, éste crea miles de puestos de trabajo. Cada año llegan al puerto de Amberes al menos 1,3 millones de toneladas de bananos. El 90% de esta se canaliza inmediatamente al resto de países europeos y el 10% restante acaba en una cesta de frutas belga. Costa Rica es el país de suministro más importante, junto a Colombia y Ecuador.
De toda la fruta importada en los puertos belgas, el 66 % son bananos / Van
alle ingevoerde fruit in de Belgische havens is 66 % banaan /
Los
españoles y los portugueses conocieron el banano en el siglo XVI en la costa
occidental de África y trasladaron el cultivo del banano a Centroamérica. El
nombre "banano" se deriva de una palabra del wolof, un idioma que se
habla en los países de África occidental como Senegal, Gambia y Mauritania. Sin
embargo, el transporte de bananos a Europa fue un desastre total, ya que casi
todos se pudrían al llegar.
Los
primeros bananos llegaron a Amberes en 1912. La firma B.M. Spiers,
especializada en la importación de naranjas, desde entonces se centró en la
importación de banano de Centroamérica y tenía una instalación de maduración en
su almacén en la calle “Lange Schipperskapelstraat”. Ellos compraron bananos
refrigerados a Elders & Fyffes en Londres, que originalmente comercializaban
té; pero cambiaron a bananos a partir de 1888. En la actualidad, Fyffes, con
sede en Dublín (Irlanda), es la marca de banano más antigua del mundo y opera
en Europa, América del Norte, Central y del Sur.
A partir de 1948, se estableció la Belgian Fruit Lines (BFL), que proporcionaba el transporte de fruta con diez barcos refrigerados. Los enormes frigoríficos a bordo hicieron que se detuviera el proceso de maduración y que los bananos permanecieran verdes.
El
‘Frubel Monica’ de la antigua naviera Belgian Fruit Lines. Todos los nombres de
los barcos de esta empresa empezaron con
FRUBEL, que significa Fruta y Bélgica / De ‘Frubel Monica’ van de voormalige
rederij Belgian Fruit Lines in 1949. Alle namen van de schepen van deze
maatschappij begonnen met FRUBEL wat stond voor Fruit en België (Foto : https://www.portofantwerp.be)
¿Cómo
funciona el transporte bananero hoy en día? Una vez cosechadas en Costa Rica
después de nueve meses, los bananos aún terminan completamente verdes y
cuidadosamente son empaquetadas en un contenedor refrigerado o en la bodega en
un recipiente refrigerado. Durante todo el viaje de poco menos dos semanas, los
bananos permanecen exactamente a 13,7 ° Celsius y, por lo tanto, todavía se ven
verdes cuando se descargan en los muelles de Amberes. Luego de una inspección
por parte de la Aduana y la Agencia Federal para la Seguridad de la Cadena
Alimentaria (FAVV), los bananos aprobados reciben las certificaciones necesarias
y luego se almacenan por unos días a 13.7 ° Celsius hasta que llegan los nuevos
dueños (importadores como Greenyard) y las recogen.
Luego, los bananos se llevan a la instalación de maduración de los importadores, donde la temperatura, la humedad y la cantidad de gas etileno (que ayuda a acelerar el proceso de maduración) se ajustan con tal precisión que los bananos están en la mejor condición y son un poco más verdes que amarillos quando llegan al supermercado.
Según
el Centro Flamenco de Comercialización Agrícola y Pesquera, cada belga consumió
unos 43,5 kilos de fruta fresca en 2019 de los cuales el banano (7,5 kilos) está
en primer lugar y la manzana (7,33 kilos) en segundo lugar / Volgens het Vlaams
Centrum voor Agro- en Visserijmarketing at elke Belg in 2019 ongeveer 43,5 kilo
vers fruit waarvan op de eerste plaats banaan (7,5 kilo) en op de tweede plaats
appel (7,33 kilo)
Los
bananos rechazados por la FAVV son convertidos por empresas de procesamiento de
residuos en electricidad verde. El “Group Op de Beeck” de Amberes procesa entre
200 y 300 toneladas cada semana para generar energía verde a través de la
fermentación y al quemar el biogás obtenido, se produce suficiente calor y
suficiente energía verde para suministrar electricidad a 15.000 familias
durante un año. Lo que queda después de la fermentación se procesa en
fertilizantes orgánicos y agua pura.
De commerciële bananenproductie begon rond 1871 in Costa Rica
De geschiedenis van de banaan in Costa Rica begint aan het einde van de 19de eeuw. In 1871 tekende Henry Meiggs, een Amerikaan van Engelse origine, een contract met de regering van de Costa Ricaanse president Tomás Guardia Gutiérrez voor de aanleg van een spoorweg van hoofdstad San José naar Puerto Limón. Henry Meiggs had al heel wat ervaring opgedaan in de jaren daarvoor in Chili en Peru. Zijn neef Minor Cooper Keith was van bij het begin betrokken bij dit project en nam het ook over na de dood van zijn nonkel in 1877.
Mevrouw Cristina, weduwe van Keith, in San José / Doña Cristina, viuda
de Keith, en San José (Photograph Courtesy : Aurelio Castro Carazo)
Om voor de spoorwegmaatschappij wat inkomsten te creëren, begon Keith te experimenteren met het planten van bananen. Dat vormde ook meteen een goedkope voedselbron voor de arbeiders die voor een groot deel uit Jamaica kwamen omdat zij de enigen waren die konden overleven in het regenwoud en tevens opgewassen waren tegen de hitte. Bovendien waren het ook goedkope arbeidskrachten. Vanaf 1872 kwamen de Jamaicanen naar Costa Rica om bossen te kappen en voldoende plaats te voorzien om treinsporen te kunnen aanleggen. Een tweede migratiegolf zou volgen in het begin van de twintigste eeuw om te werken op de bananenplantages. De Jamaicanen en hun nakomelingen werden de voornaamste inwoners van de provincie Limón en vestigden daar een eigen cultuur, uniek in gans Costa Rica.
Foto:Tipsyfish History
Toen de Costa Ricaanse regering in 1882 haar
betalingen niet nakwam, moest Keith heel wat geld lenen bij Britse banken en
particuliere investeerders om het project te kunnen voortzetten. Er kwam een nieuwe onderhandeling met de
administratie van president Próspero Fernández Oreamuno die ermee instemde aan
Keith 3.200 km2 belastingvrij land langs de spoorweg te geven plus een
huurovereenkomst van 99 jaar voor de operatie van de treinroute.
De spoorlijn werd in 1890 voltooid maar het aantal passagiers was ruim onvoldoende om de schulden van Keith te financieren. De verkoop van de bananen die in zijn land werden verbouwd en die via Puerto Limón vertrokken naar de Verenigde Staten was echter wel een succes. Hij ging zich daar meer op toeleggen en domineerde al snel de bananenhandel in Centraal-Amerika en langs de Caribische kust van Colombia.
Hacienda
de la U.F.Co en Guápiles / Hacienda van de U.F.Co in Guápiles
Toen in 1899 een van de geldschieters van Keith failliet ging, zag deze laatste zich genoodzaakt om een fusie aan te gaan met zijn rivaal, de Boston Fruit Company van Lorenzo Baker en Andrew Preston. Onder de nieuwe naam “United Fruit Company” zou het een succesverhaal worden. Tegen 1930 zou het al over een vloot beschikken van 95 schepen (de zo gehete “Great White Fleet”) die oorspronkelijk alleen fruit vervoerden maar later ook passagiers. Elk schip vervoerde zo gemiddeld 35.000 trossen bananen en 50 tot 100 passagiers.
United Fruit beweerde dat hun schepen speciaal
gebouwd waren voor luxueuze tropische reizen. De meeste cruises duurden 2 tot 4
weken en gingen van de Verenigde Staten naar de Caraiben en het Panama Kanaal,
daarna naar Centraal- en Zuid-Amerika / United Fruit afirmó que sus barcos
fueron construidos especialmente para viajes tropicales de lujo. La mayoría de los cruceros duraron
de dos a cuatro semanas desde los Estados Unidos al Caribe y al Canal de Panamá.
Luego a Centro y Sudamérica (Brochures van de collectie van Björn Larsson / Folletos de la colección
Björn Larsson)
Ook Belgen namen deel aan het bouwen van spoorwegen
waaronder Lionel Hagenaers die vanuit Puerto Limón een bananenhandel op New
York zou georganiseerd hebben. Hij zou ook later, samen met Minor C. Keith, één
van de oprichters geweest zijn van de United Fruit Company en na 1904 één van
de partners en financiers van “Ferrocarril Al Norte”.
Puerto
Limón in de jaren 1920 / Puerto Limón en la década de 1920 (foto:J. Dearden Holmes)
Na een fusie in 1970 werd de naam van de United
Fruit Company veranderd in United Brands Company en in 1984 werd het
uiteindelijk “Chiquita Brands International”. Concurrenten in de Verenigde
Staten zijn Dole Food Company (het vroegere Standard Fruit Company) en Fresh
Del Monte Produce Inc. die beiden ook over bananenplantages in onder andere Costa
Rica beschikken.
Bananen van Costa Rica naar België
Na de Verenigde Staten is België de grootste importeur en exporteur van bananen in de wereld. Meer dan 40 Belgische bedrijven zijn betrokken bij de bananenhandel wat duizenden banen oplevert. Elk jaar opnieuw arriveert minstens 1,3 miljoen ton bananen in de haven van Antwerpen. Daarvan wordt meteen 90 % doorgesluisd naar de andere Europese landen en de resterende 10 % belandt in een Belgische fruitmand. Costa Rica is, naast Colombia en Ecuador, het belangrijkste aanvoerland.
Wereldwijde
productie: 100 miljoen ton (bakbananen incluis) op 5,6 miljoen hectare grond in
150 landen / Producción mundial : 100 millones de toneladas (incluidos
plátanos) en 5,6 millones de hectáreas de tierra en 150 países.
De Spanjaarden en de Portugezen leerden de banaan
in de zestiende eeuw kennen aan de westkust van Afrika en brachten de
bananenteelt over naar Midden-Amerika. De naam “banaan” is trouwens afgeleid
van een woord uit het Wolof, een taal die gesproken wordt in de West-Afrikaanse
landen Senegal, Gambia en Mauritanië. Het bananentransport naar Europa was
echter een totale ramp, vermits ze bij aankomst bijna allemaal rot geworden
waren.
De eerste bananen kwamen in Antwerpen aan in 1912. De aldaar gevestigde firma B.M. Spiers, gespecialiseerd in de import van sinaasappelen, legde zich van dan af toe op de import van bananen vanuit Centraal Amerika en beschikte daarvoor in haar opslagplaats in de Lange Schipperskapelstraat over een rijpingsinstallatie. Het kocht gekoelde bananen bij Elders & Fyffes in Londen dat oorspronkelijk thee verhandelde maar vanaf 1888 definitief overschakelde naar de banaan. Nu is Fyffes, met hoofdhuis in Dublin (Ierland) het oudste bananenmerk in de wereld, en opereert in Europa, Noord-, Centraal- en Zuid-Amerika.
Vanaf 1948 werd de Belgian Fruit Lines (BFL)
opgericht die met een tiental koelschepen het transport van fruit verzorgden.
De enorme frigo’s aan boord zorgden ervoor dat het rijpingsproces stopte en dat
de bananen groen bleven.
Hoe verloopt nu tegenwoordig het bananentransport
? Zodra ze na negen maanden in Costa
Rica geoogst werden, belanden de bananen nog helemaal groen en netjes in dozen
verpakt in een gekoelde container of het ruim van een koelschip. Tijdens de
hele tocht van net geen twee weken blijven de bananen op precies 13,7 ° Celsius
en zodoende zien ze nog altijd groen als ze aan de Antwerpse kades gelost
worden. Na een keuring van de douane en het Federaal Agentschap voor de
veiligheid van de voedselketen (FAVV) krijgen de goedgekeurde bananen de nodige
certificaten en worden dan nog enkele dagen bewaard op 13,7 ° Celsius tot de
nieuwe eigenaars (importeurs zoals Greenyard) ze komt ophalen.
De bananen worden vervolgens naar de rijperij van de importeurs gebracht waar de temperatuur, de vochtigheidsgraad en de hoeveelheid ethyleengas (dat helpt het rijpingsproces te versnellen) zo nauwkeurig zijn afgesteld dat de bananen op hun lekkerst zijn en ze nog net iets meer groen dan geel richting supermarkt gaan.
Na
rijst, tarwe en maïs is de banaan het belangrijkste voedingsgewas ter wereld /
Después del arroz, el trigo y el maíz, el banano es el cultivo alimentario más
importante del mundo.
De door het FAVV afgekeurde bananen worden door
afvalverwerkingsbedrijven omgezet naar groene stroom. Het Antwerpse Group Op de
Beeck verwerkt wekelijks zo’n 200 à 300 ton om er via vergisting groene energie
mee op te wekken en door het verkregen biogas te verbranden krijg je voldoende
warmte en voldoende groene stroom om 15.000 gezinnen een jaar lang van
elektriciteit te voorzien. Wat na de vergisting overblijft, wordt nog verwerkt
tot organische meststoffen en zuiver water.
Bronnen/Fuentes:
Transport van exotisch fruit is logistiek huzarenstukje, Stefan
Vanderstraeten, HLN 12/09/2020
https://inventaris.onroerenderfgoed.be
https://visitpuertoarmuelles.com
El Quetzal, nummers 262-276, The Society, 1990
Vlaanderen en Latijns-Amerika, Eddy Stols & Rudi Bleys
http://www.unitedfruit.org/manuscripts.htm
“Little
Jamaica”, the real experience of Costa Rica, Simone Smith, Toronto Caribbean
11/12/2019
No hay comentarios.:
Publicar un comentario